முழுப் பெயர் அபூ அப்தில்லாஹ் அஹ்மத் இப்னு முஹம்மத் இப்னு ஹன்பல் ஆகும். ஹிஜ்ரி 164, ரபீஉல் அவ்வல் 20 அன்று பிறந்தார். அவரது தந்தை "முஜாஹித்" என்ற பட்டப்பெயரால் அறியப்பட்ட முஹம்மத் ஆவார்.

ஹதீஸ் அறிவிலும் இஸ்லாமிய சட்ட அறிவிலும் ஆழ்ந்த புலமை பெற்ற மிகச் சில அறிஞர்களில் ஒருவராக ஹன்பல் (ரஹ்) திகழ்ந்தார். சத்தியத்தின் பக்கம் நின்று கலீஃபாவுக்கு எதிராகக் குரல் எழுப்பியதன் காரணமாக நீண்டகாலம் சிறைவாசம் அனுபவித்த ஹன்பல் (ரஹ்), தமது வாழ்நாள் முழுவதையும் மார்க்கச் சேவைக்காக அர்ப்பணித்தவராவார்.

முஅ்தஸிலாக்கள் பெரும் செல்வாக்கு பெற்றிருந்த காலமே ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்களின் காலமாகும். முஅ்தஸிலி சிந்தனையைப் பின்பற்றிய மஅ்மூன், அல்-முஅ்தஸிம், வாதிக் ஆகிய ஆட்சியாளர்களிடம் முஅ்தஸிலாக்கள் அதிக செல்வாக்கைப் பெற்றனர். தங்களது கொள்கையைப் பரப்ப அரசாங்க அதிகாரத்தைப் பயன்படுத்தினர். ஆனால் அஹ்மத் இப்னு ஹன்பலும் மற்ற முஹத்திஸ்களும் அவர்களை ஏற்றுக்கொள்ள மறுத்ததோடு மட்டுமல்லாமல், அவர்களுக்கு எதிராக உறுதியான நிலைப்பாட்டையும் எடுத்தனர்.

முஅ்தஸிம் ஆட்சிக்காலத்தில் ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்கள் உடல் ரீதியான கொடுமைகளையும் நீண்டகால சிறைவாசத்தையும் அனுபவிக்க வேண்டியதாகியது. தமது நிலைப்பாட்டை மாற்றி முஅ்தஸிலி கொள்கையை ஏற்றுக்கொண்டால் அனைத்து கட்டுப்பாடுகளிலிருந்தும் விடுதலை செய்யப்படும் என்று கலீஃபா முஅ்தஸிம் பலமுறை கூறினான். ஆனால் ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்கள் அதற்கு இணங்கத் தயாராக இல்லை.

பின்னர் முஅ்தஸிமின் கூலிப்படையினர் அவரை மிகக் கொடூரமாகச் சித்திரவதை செய்தனர். சாட்டையடி காரணமாக ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்கள் மயங்கி விழுந்தார். நினைவு திரும்பியபோது தாகம் தீர்க்க தண்ணீர் கொண்டு வந்தவர்களைத் திருப்பி அனுப்பி, தாம் நோன்பு நோற்றிருப்பதால் அதை முறிக்கத் தயாராக இல்லை என்று கூறினார். இஸ்லாத்திற்காக அவர் அனுபவித்த துன்பங்கள் எண்ணிலடங்காதவை. அவற்றைப் பற்றியே பல நூல்கள் எழுதப்பட்டுள்ளன.

ஆனால் பின்னர் சூழ்நிலைகள் முற்றிலும் மாறின. முதவக்கில் ஆட்சிக்காலத்தில் அரசின் கொள்கைகள் அஹ்லுஸ் ஸுன்னத் கொள்கைக்கு ஆதரவாக மாறின. அப்போது தம்மைத் துன்புறுத்தியவர்களிடம் பழிவாங்க அனுமதி வழங்கப்பட்ட போதிலும், ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்கள் அனைவரையும் மன்னித்தார். இதுவே அவரது உயர்ந்த குணநலனின் சிறந்த எடுத்துக்காட்டாகும்.

அரசாங்கத்திடமிருந்து எந்தவித சலுகையையும் ஏற்காத ஹன்பல் (ரஹ்), தமது விருப்பத்திற்கு மாறாக அவரது மகன்களுக்கும் சில உறவினர்களுக்கும் அரசாங்கம் ஓய்வூதியம் வழங்கியபோது, அவர்களுடனான தொடர்புகளையும் நிறுத்திவிட்டார். எந்த விஷயத்திலும் அவர்களைச் சார்ந்து வாழ அவர் தயாராக இருக்கவில்லை.

வலிமையான எழுத்தாற்றல் பெற்ற ஹன்பல் (ரஹ்) பல நூல்களை எழுதியுள்ளார். அவற்றில் சில மட்டுமே இன்று வாசகர்களிடம் உள்ளது. பல நூல்கள் காலப்போக்கில் இழந்துபோயின.

அன்-நாஸிக் வல் மன்ஸூக், அத்-தஃப்ஸீர், அல்-மனாஸிக், அல்-இலல், அஸ்-ஸுஹ்த், அர்-ரத்து அலஸ்-ஸனாதிகா, அல்-முஸ்னத் ஆகியவை அவரது முக்கிய நூல்களில் சில. இவற்றில் மிகவும் புகழ்பெற்றது ஹதீஸ் தொகுப்பு நூலான "அல்-முஸ்னத்" ஆகும்.

ஹிஜ்ரி 241, ரபீஉல் அவ்வலில் ஹன்பல் (ரஹ்) அவர்கள் நோயுற்று, அதே நோயினால் வஃபாத் ஆனார். இமாம் ஷாஃபிஈ (ரஹ்) அவர்களின் மாணவராகவும் இருந்த ஹன்பல் (ரஹ்), மார்க்கத்திற்காக அளவற்ற துன்பங்களைச் சகித்து, எண்ணற்ற சேவைகளை ஆற்றிய உலகப் புகழ்பெற்ற அறிஞர் என உலக முஸ்லிம்கள் ஏற்றுக்கொள்கின்றனர்.