தேனீ, சிலந்தி, கொசு, தவளை, எறும்பு, நான்கு காலிகள், ஊர்வன, பறவைகள் போன்ற பல உயிரினக் குழுக்களைப் பற்றி குர்ஆன் குறிப்பிடுகிறது. உயிரினங்களின் கூட்டுணர்வு, வாழ்க்கை முறை, அதிசயமான செயல்பாடுகள், பால் உற்பத்தி போன்ற விஷயங்களுக்கு குர்ஆன் மனிதனின் கவனத்தை ஈர்க்கிறது. உதாரணமாக சில வசனங்கள்:

பல்வேறு உயிரினங்களின் இருப்பை குர்ஆன் இவ்வாறு கூறுகிறது: “பூமியில் உள்ள எந்த உயிரினமும், இரு இறக்கைகளால் பறக்கும் பறவைகளும் உங்களைப் போலவே சமூகங்களாகும்” (6:38).

தேனீயின் வாழ்க்கை முறையை விளக்கும் வசனம்: “உன் இறைவன் தேனீக்கு அறிவுறுத்தினான்: மலைகளிலும் மரங்களிலும் மனிதர்கள் கட்டியவற்றிலும் கூடு அமைக்க. பின்னர் எல்லா வகை கனிகளிலிருந்தும் உணவு எடுத்துக்கொள்; உன் இறைவன் எளிதாக்கிய பாதைகளில் செல். அவற்றின் வயிற்றிலிருந்து பல நிறங்களிலான பானம் வெளிவருகிறது; அதில் மனிதர்களுக்கு நிவாரணம் உள்ளது. சிந்திப்பவர்களுக்கு இதில் அடையாளம் உள்ளது” (16:68,69).

சிலந்தி பின்னும் வலை குறித்து குர்ஆன் கவனம் ஈர்க்கிறது: “வீடுகளில் மிகவும் பலவீனமானது சிலந்தியின் வீடு” (29:41). “வானில் பறக்கும் பறவைகளை அவர்கள் காணவில்லையா? அல்லாஹ் தவிர அவற்றை தாங்கி நிறுத்துபவன் இல்லை” (16:79). இத்தகைய பல வசனங்கள் உயிரியல் ஆய்வுக்கு வழிவகுத்தன.

முஸ்லிம்களின் உயிரியல் ஆய்வு அதன் பரந்த பொருளில் இஸ்லாமிய நாகரிகத்தின் பல துறைகளையும் உள்ளடக்கியது. சட்டம், இலக்கியம், கலை, மருத்துவம் ஆகியவை இதில் அடங்கும். கால்நடைகளை வளர்த்து வாழ்ந்த அரபுகளுக்கு மிருகங்களின் இயல்பும் வாழ்க்கை முறையும் முன்னமே அறிந்திருந்தது. அரேபியா, பாரசீகம், வட ஆப்பிரிக்கா ஆகிய பகுதிகளில் வாழ்ந்த முஸ்லிம்களுக்கு மிருகங்களைப் பற்றி அறிதல் எளிதாக இருந்தது. ஒட்டகம், குதிரை போன்றவற்றில் அவர்கள் நன்கு தேர்ச்சி பெற்றிருந்தனர்.

இந்த பாரம்பரியத்துடன் கிரேக்கம் மற்றும் பாரசீக நாகரிகங்களில் இருந்து பெறப்பட்ட அறிவும் சேர்ந்து முஸ்லிம் உயிரியல் அறிவை வளர்த்தது. அரிஸ்டாட்டிலின் “ஹிஸ்டோரியா அனிமாலியம்” என்ற நூல் அரபிக்கு மொழிபெயர்க்கப்பட்டது. பிற கிரேக்க நூல்களும் மொழிபெயர்க்கப்பட்டன. இந்திய மற்றும் பாரசீக கலாச்சாரங்களில் மிருகங்கள் கதாபாத்திரங்களாகக் காணப்பட்டன; “கலீலா வ திம்னா” அதற்கு உதாரணம்.

முஸ்லிம் உலகில் ஆரம்பகால உயிரியல் ஆய்வுகள் ஒட்டகமும் குதிரையும் மையமாக இருந்தது. அபூல் இப்னு சுமைல், அல் அஸ்மை, இப்னு அரபி, அபூ உபைத் இப்னு ஸலாம், அபூ ஹாதிம் சிஜிஸ்தானி, ஜாபிர் இப்னு ஹனூல் போன்றோர் இந்த துறையில் எழுதியுள்ளனர். முஅ்தஸிலி அறிஞர்களும் இதில் ஆர்வம் காட்டினர். ஆனால் உயிரியல் துறையில் மிக முக்கியமான நூலை எழுதியவர் ஜாஹிஸ். அவரது “கிதாபுல் ஹயவான்” முஸ்லிம் உலகில் மிகவும் பிரபலமான உயிரியல் நூல். அவர் 350க்கும் மேற்பட்ட மிருகங்களை ஆய்வு செய்து அவற்றின் இயல்புகள் மற்றும் வடிவங்களை விளக்கியுள்ளார். மிருக உளவியலிலும் அவர் ஆர்வம் காட்டினார். மேற்கத்திய அறிஞர்கள் அவரை உயர்ந்த இடத்தில் மதித்தனர்.

அல் கிந்தி, ஃபாராபி ஆகியோரும் உயிரியல் பற்றி எழுதியுள்ளனர். இப்னு குதைபாவின் நூல்களிலும் உயிரியல் முக்கிய இடம் பெற்றுள்ளது. இக்வானுஸ் ஸஃபாவின் நூல்களிலும் மிருகங்கள் பற்றிய விவாதங்கள் உள்ளன. இப்னு சீனாவின் “கிதாபுஷ்ஷிஃபா”வில் மிருகங்களின் உடல் மற்றும் மன அமைப்பு விளக்கப்பட்டுள்ளது. இப்னு ருஷ்த் மற்றும் பிற அறிஞர்களும் இந்த துறையில் பங்களித்தனர்.

ஹிஜ்ரா 7 மற்றும் 8ஆம் நூற்றாண்டுகளில் உயிரியல் கலைக்களஞ்சியங்கள் உருவாக்கப்பட்டன. கமாலுத்தீன் தமீரியின் “ஹயாத்துல் ஹயவான்” மிக முக்கியமான நூல். இது பாரசீகம், துருக்கி மொழிகளிலும் மொழிபெயர்க்கப்பட்டது. முஸ்லிம் உலகில் இது விரைவாக பரவியது. குர்ஆனில் குறிப்பிடப்பட்ட மிருகங்களைப் பற்றி அறிய இந்த நூல் பயன்படுத்தப்பட்டது. ஜலாலுத்தீன் சுயூதி இதன் கவிதை வடிவ சுருக்கத்தையும் உருவாக்கினார். பின்னர் இது லத்தீன் மொழிக்கும் மொழிபெயர்க்கப்பட்டது.

முகல் பேரரசர் ஜஹாங்கீர் தனது “ஜஹாங்கீர்நாமா”வில் மிருகங்களைப் பற்றி விரிவாக எழுதினார். முஸ்லிம் கதாசிரியர்கள் மிருகங்களையும் பறவைகளையும் தங்கள் கருத்துக்களை வெளிப்படுத்த பயன்படுத்தினர். சூஃபி இலக்கியத்திலும் மிருகங்களுக்கு முக்கிய இடம் உண்டு.

வேட்டை முதல் மருந்து தயாரிப்பு வரை பல துறைகளில் மிருகங்கள் பயன்பட்டன. மிருக சிகிச்சை பற்றியும் முஸ்லிம் மருத்துவர்கள் ஆய்வு செய்தனர். இயற்கை சமநிலையில் தாவரங்களும் கனிமங்களும் போல மிருகங்களும் அவசியமானவை என்பதை முஸ்லிம்கள் புரிந்துகொண்டனர். மிருகங்களைப் பற்றிய ஆய்வு வெறும் பயன்பாட்டிற்காக மட்டும் அல்ல; அல்லாஹ்வை அறியவும் தங்களை மிருகங்களுடன் ஒப்பிட்டு சிந்திக்கவும் பயன்படுத்தப்பட்டது.

மனித உடலைப் பற்றிய ஆய்வும் இஸ்லாமிய நாகரிகத்தில் உயிரியல் துறையின் ஒரு பகுதியாக வளர்ந்தது. “மனிதனை மிக அழகான வடிவில் படைத்தோம்” என்று குர்ஆன் கூறுகிறது. “மண்ணிலிருந்து உருவாக்கப்பட்டு மண்ணிற்கே திரும்புபவன் மனிதன்” என்றும் கூறுகிறது. மனித உடலின் அடிப்படை பொருள் மண்ணாகும் என்று குர்ஆன் குறிப்பிடுகிறது. மனித கருவளர்ச்சி பற்றியும் தெளிவான விளக்கம் குர்ஆன் அளிக்கிறது.

ராசி மற்றும் இப்னு சீனா மனித உடல் அமைப்பை ஆய்வு செய்தனர். மனித உறுப்புகள் பற்றியும் ஆய்வுகள் மேற்கொள்ளப்பட்டன. இரத்த ஓட்டம், கண்களின் செயல்பாடு போன்றவை குறித்து முஸ்லிம் உயிரியல் அறிஞர்கள் ஆய்வு செய்தனர். இப்னு நஃபீஸ், கமாலுத்தீன் அல் பாரிசி, அலி இப்னு ஈசா ஆகியோர் மனித உடல் பற்றிய நூல்கள் எழுதியுள்ளனர்.

மனித மூளை மற்றும் இதயத்தின் செயல்பாடுகள் பற்றியும் ஆராய்ச்சிகள் மேற்கொள்ளப்பட்டன. மனித உடலின் அனைத்து உறுப்புகளும் மூளையும் இதயமும் தொடர்புடையவை என்பதை அவர்கள் புரிந்துகொண்டனர். நுரையீரல், வயிறு, குடல், கல்லீரல், சிறுநீரகம் போன்ற உறுப்புகளின் செயல்பாடுகளையும் முஸ்லிம் அறிஞர்கள் விளக்கியுள்ளனர்.